Tetik parmak (stenosing tenosinovit), parmak fleksör tendonunun kılıfında oluşan iltihaplanma ve kalınlaşmadır. Tendon kayma sırasında kılıfa takılır, bu durum parmağın bükülmesinde takılma, ses çıkarma veya kilitlenmeye yol açar. 40-60 yaş arası kadınlarda sık görülür. Diyabet, romatoid artrit, hipotiroidi risk faktörleridir. En sık başparmak, orta parmak ve yüzük parmağında görülür.
Belirtiler
Hastalık genellikle aşamalı seyreder:
- 1. Evre: Parmak tabanında ağrı, hassasiyet (avuç içinde nodül hissedilebilir)
- 2. Evre: Parmak bükerken veya açarken hafif takılma, “klik” sesi
- 3. Evre: Parmağın bükük pozisyonda kilitlenmesi, diğer elle açma gerekliliği
- 4. Evre: Parmak bükük pozisyonda kalır, açılamaz hale gelir
- Genellikle sabahları daha belirgin
- Bazen avuç içinde palpe edilen sert nodül
Tanı Yöntemleri
Klinik muayene ile tanı net konulur. Parmak tabanında hassasiyet, çoğu zaman palpe edilebilen nodül (kalınlaşmış tendon kılıfı) ve tipik takılma hareketi karakteristiktir. Görüntüleme genellikle gerekmez; ancak şüpheli vakalarda USG tendon kılıfı durumunu gösterir.
Tedavi Yaklaşımı
Cerrahi Olmayan Tedaviler
İlk basamak konservatif tedavidir ve vakaların %50-70’i bu şekilde iyileşir: kısa süreli splint kullanımı (6-8 hafta), NSAİİ ağrı kesiciler, fizik tedavi, ve kortizon enjeksiyonu (kılıf içine, vakaların %60-80’inde başarılı). İlk enjeksiyon başarısız olursa 6 hafta sonra ikinci doz denenir. Diyabetik hastalarda enjeksiyona yanıt biraz daha düşüktür.
Cerrahi Tedavi
Konservatif tedaviye 3-6 ay yanıt vermeyen veya kilitlenmiş parmaklarda cerrahi gereklidir. A1 puli açılması (trigger finger release) kısa, etkili ve güvenli bir cerrahidir. Açık teknik (geleneksel) veya perkütan teknik (iğne ile, kapalı) yapılabilir. Cerrahi sonrası başarı oranı %95’in üzerindedir. [Tercih ettiğiniz tekniği belirtin]
Ameliyat Süreci
Lokal anestezi altında yapılır (sedasyon gerekmez). İşlem 10-15 dakika sürer. Avuç içinde 1.5-2 cm’lik küçük bir kesi yapılır ve daralmış kılıf açılır.
Hastanede Kalış Süresi
Hastane yatışı gerekmez, aynı gün taburculuk. İşlemden hemen sonra parmak hareket ettirilebilir.
İyileşme Süreci
- 1. Hafta: Hafif sargı, parmak hareketleri serbest, ödem kontrolü
- 1-2. Hafta: Dikiş alımı, normal aktiviteye dönüş
- 2-4. Hafta: Tam fonksiyon, kavrama gücünün düzelmesi
İşe Dönüş
Masa başı işe 1-3 gün, hafif el işine 1 hafta, ağır el kullanımı gerektiren işe 2-3 hafta.
Olası Komplikasyonlar
Cerrahi son derece güvenlidir. Görülebilen nadir komplikasyonlar: yetersiz açma, sinir hasarı (özellikle baş parmağa giden duyu siniri, <%1), yara izinde sertleşme, parmak ucunda geçici hassasiyet.
Sık Sorulan Sorular
Kortizon kaç kez yapılabilir?
Aynı parmağa genellikle 2 enjeksiyondan fazla yapılması önerilmez. 2 enjeksiyona yanıt vermeyen vakalarda cerrahi tercih edilir.
Diğer parmaklarımda da olur mu?
Vakaların yaklaşık %20-30’unda zamanla başka parmaklar da etkilenir, özellikle diyabetik veya romatoid artritli hastalarda. Her parmak ayrı ayrı tedavi edilir.
Ameliyat ne kadar etkili?
Cerrahi başarı oranı %95’in üzerindedir. Aynı parmakta tekrarlama çok nadirdir.